Warmtepomp en elektrische auto, maar de meterkast zegt nee

“We hebben alles volgens het boekje gedaan, en toch laadt de auto ’s nachts aan een gewoon stopcontact in de schuur.” Mijn zwager Ruud zei het half lachend, half moedeloos, toen we eind augustus bij hem en mijn zus in Amstelveen in de tuin zaten. Ik woon zelf in Kralingen en hoor op mijn werk bijna wekelijks over netcongestie, maar nu zat het onderwerp gewoon bij familie aan tafel.

Wat zich in een doorzonwoning in Westwijk afspeelt, op fietsafstand van het Amsterdamse Bos, speelt net zo goed in Hillegersberg, Ommoord of op Zuid.

Een volle meterkast in Westwijk

Het gezin, met twee kinderen, besloot vorig jaar van het gas af te gaan. Een lucht-water warmtepomp in de achtertuin, inductie in de keuken, en in het voorjaar kwam daar een elektrische auto bij. Logisch, dachten ze. Er lagen al zonnepanelen op het dak, en omdat de salderingsregeling per 1 januari 2027 stopt, wilden ze zoveel mogelijk van hun eigen stroom zelf gebruiken.

De installateur van de laadpaal stond na een kwartier met zijn handen in zijn zij voor de meterkast. Een eenfase aansluiting van 40 ampère, een groepenkast met zes groepen waarvan er één al was ingeleverd voor de warmtepomp, en geen plek meer voor een extra aardlekautomaat. Een laadpaal erbij zou betekenen dat op een koude avond, met de warmtepomp op volle toeren en de oven aan, de hoofdzekering eruit kon vliegen.

Netcongestie raakt ook gewone huishoudens

De voor de hand liggende oplossing was een driefase aansluiting. Ruud vroeg die aan bij de netbeheerder en kreeg een doorlooptijd te horen waar hij niet vrolijk van werd. In grote delen van de Randstad zit het stroomnet tegen zijn grens aan. Bij bedrijven gaat het dan over jaren wachten. Bij huishoudens valt het meestal mee, maar ook daar duurt een verzwaring op sommige plekken langer dan je zou willen. Ga je verder dan drie keer 25 ampère, dan betaal je bovendien elk jaar een hoger vast capaciteitstarief op je energierekening.

Eerst de groepenkast, dan pas de aansluiting

Mijn zus belde uiteindelijk Elektricien Amstelveen, eigenlijk om te vragen of dat wachten echt nodig was. Het antwoord was genuanceerder dan ze had gedacht. De bottleneck zat niet alleen in de kabel van de straat naar de meterkast, maar net zo goed in de groepenkast zelf. Die was simpelweg te klein en te oud voor een huis dat alles op stroom doet.

Het plan werd daarom in twee stappen gemaakt. Eerst kwam er een nieuwe groepenkast die al geschikt is voor drie fasen, met aparte groepen voor de warmtepomp, de kookplaat en de laadpaal, elk met een eigen aardlekbeveiliging. Daarnaast een laadpaal met dynamische vermogensregeling. Die meet hoeveel stroom het huis op dat moment gebruikt en schroeft het laden terug zodra de warmtepomp aanslaat. Zo kan de auto laden zonder dat de hoofdzekering het begeeft, ook voordat de nieuwe aansluiting er ligt.

Wat Rotterdammers hiervan kunnen leren

De les die ik eruit haal, is dat je het in de verkeerde volgorde doet als je eerst een warmtepomp en een auto koopt en pas daarna in je meterkast kijkt. Laat vooraf iemand uitrekenen wat je huis op een koude januariavond allemaal tegelijk vraagt. Dan weet je of je echt een zwaardere aansluiting nodig hebt, of dat slim verdelen voorlopig genoeg is.

Bij Ruud en mijn zus laadt de auto inmiddels aan de paal op de oprit. Het stopcontact in de schuur is weer voor de grasmaaier. De aanvraag voor drie fasen loopt nog, maar het is geen noodgreep meer, gewoon een kwestie van tijd. Elektricien Amstelveen heeft in de nieuwe kast alvast ruimte gelaten voor een thuisbatterij, mochten ze die na 2027 toch willen. Ruud twijfelt nog, mijn zus heeft de folder al op de koelkast hangen.